Bạn đang cảm thấy đau âm ỉ vùng bụng dưới và không chắc đó là bình thường hay đáng lo? Đau buồng trứng là triệu chứng nhiều chị em gặp phải, nhưng không phải ai cũng biết khi nào cần theo dõi và khi nào cần đến gặp bác sĩ ngay. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu cần chú ý và xử trí đúng cách.
Đau buồng trứng là gì?
Đây là tình trạng xuất hiện cảm giác đau hoặc khó chịu tại vùng bụng dưới, thường khu trú ở một hoặc hai bên hố chậu - vị trí giải phẫu tương ứng với buồng trứng. Cơn đau có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài, với mức độ từ nhẹ, âm ỉ đến đau nhói hoặc đau quặn từng cơn.
Trên thực tế, triệu chứng này có thể xuất phát từ các hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể như rụng trứng, thay đổi nội tiết theo chu kỳ kinh nguyệt. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đây cũng là dấu hiệu cảnh báo những bất thường tại buồng trứng hoặc các bệnh lý phụ khoa cần được theo dõi và chẩn đoán sớm.
Vì vậy, việc theo dõi kỹ tính chất cơn đau, thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp phụ nữ chủ động hơn trong việc thăm khám và chẩn đoán sớm nguyên nhân gây đau. Từ đó, bạn có thể lựa chọn hướng xử trí phù hợp và bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.
Cảm giác đau ở buồng trứng có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài
Nguyên nhân gây đau tại buồng trứng
Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả những thay đổi sinh lý bình thường của cơ thể và các bệnh lý phụ khoa cần được theo dõi, điều trị.
1. Nguyên nhân sinh lý
Đây là nhóm nguyên nhân thường gặp và đa số không gây nguy hiểm. Cơn đau thường nhẹ, xuất hiện theo thời điểm nhất định và có xu hướng tự thuyên giảm.
1.1. Đau khi rụng trứng
Đau khi rụng trứng là hiện tượng sinh lý thường gặp ở nhiều phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Trong giai đoạn này, nang trứng phát triển và vỡ ra để phóng noãn, có thể gây cảm giác đau hoặc tức nhẹ ở một bên vùng bụng dưới, tương ứng với buồng trứng đang hoạt động. Cơn đau thường xuất hiện giữa chu kỳ kinh nguyệt, kéo dài từ vài phút đến vài giờ, đôi khi có thể kèm cảm giác căng tức nhưng thường tự thuyên giảm và không gây nguy hiểm.
Đau khi rụng trứng là hiện tượng sinh lý thường gặp ở nhiều phụ nữ trong độ tuổi sinh sản
1.2. Kinh nguyệt
Trong thời gian trước và trong kỳ kinh nguyệt, sự thay đổi nội tiết tố cùng với hiện tượng co bóp của tử cung có thể khiến vùng buồng trứng trở nên nhạy cảm hơn, gây cảm giác đau âm ỉ hoặc tức nặng vùng bụng dưới.
Đau tại buồng trứng liên quan đến kinh nguyệt thường xuất hiện theo chu kỳ, mức độ từ nhẹ đến trung bình và giảm dần sau khi kỳ kinh kết thúc. Tuy nhiên, nếu cơn đau dữ dội, kéo dài hoặc đi kèm các biểu hiện bất thường khác, phụ nữ không nên chủ quan và cần thăm khám để loại trừ các bệnh lý phụ khoa.
2. Nguyên nhân bệnh lý
Khác với đau sinh lý, đau do bệnh lý thường kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc có xu hướng tăng dần mức độ, đôi khi kèm theo các triệu chứng toàn thân hoặc rối loạn kinh nguyệt.
2.1. U nang buồng trứng
U nang buồng trứng là một trong những nguyên nhân bệnh lý thường gặp gây đau tại buồng trứng. Khi u nang phát triển lớn, bao buồng trứng bị căng giãn hoặc chèn ép vào các cơ quan lân cận, gây ra cảm giác đau. Nếu xảy ra vỡ nang hoặc xoắn nang, cơn đau có thể trở nên dữ dội và cần xử trí cấp cứu.
2.2. Lạc nội mạc tử cung
Lạc nội mạc tử cung xảy ra khi mô nội mạc phát triển bất thường bên ngoài tử cung, thường gây đau kéo dài và tái diễn. Triệu chứng đau có xu hướng tăng lên trong kỳ kinh nguyệt, kèm theo đau khi quan hệ tình dục hoặc rối loạn kinh nguyệt, và có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
2.3. U xơ tử cung
Mặc dù u xơ tử cung không xuất phát trực tiếp từ buồng trứng, nhưng các khối u xơ lớn hoặc nằm gần phần phụ có thể gây cảm giác đau lan tỏa vùng hố chậu, khiến bạn nhầm lẫn với đau buồng trứng. Cảm giác đau thường đi kèm rối loạn kinh nguyệt hoặc cảm giác nặng vùng bụng dưới.
2.4. Viêm vùng chậu (PID)
Viêm vùng chậu là tình trạng nhiễm trùng lan rộng ở cơ quan sinh dục nữ, bao gồm tử cung, vòi trứng và buồng trứng. Đau do viêm vùng chậu thường âm ỉ hoặc đau tăng dần, kèm theo sốt, khí hư bất thường và cảm giác mệt mỏi toàn thân, cần được điều trị sớm để tránh biến chứng.
2.5. Thai ngoài tử cung
Thai ngoài tử cung, đặc biệt khi làm tổ tại vòi trứng, có thể gây đau dữ dội vùng bụng dưới, thường lệch một bên. Cảm giác đau có thể kèm theo ra máu âm đạo bất thường, chóng mặt hoặc choáng, đây là tình trạng cấp cứu sản khoa cần được xử trí khẩn cấp.
Thai ngoài tử cung có thể gây đau vùng bụng dưới
2.6. Khối u buồng trứng
Các khối u buồng trứng lành tính hoặc ác tính đều có thể gây đau khi kích thước khối u tăng lên hoặc gây chèn ép. Đau thường âm ỉ, kéo dài và không liên quan rõ ràng đến chu kỳ kinh nguyệt, đôi khi kèm theo cảm giác đầy bụng hoặc rối loạn tiêu hóa.
2.7. Ung thư buồng trứng
Ung thư buồng trứng ở giai đoạn sớm thường ít triệu chứng rõ ràng, nhưng khi tiến triển có thể gây đau âm ỉ vùng bụng dưới, cảm giác căng tức kéo dài. Triệu chứng đau thường không đặc hiệu, dễ bị bỏ qua, vì vậy việc thăm khám và tầm soát sớm đóng vai trò rất quan trọng.
2.8. Xoắn buồng trứng
Xoắn buồng trứng xảy ra khi buồng trứng bị xoắn quanh cuống mạch, làm gián đoạn dòng máu nuôi. Tình trạng này gây đau dữ dội, đột ngột, thường kèm buồn nôn hoặc nôn, và được xem là một cấp cứu phụ khoa cần can thiệp ngoại khoa kịp thời để bảo tồn buồng trứng.
2.9. Hội chứng tồn dư buồng trứng (Ovarian Remnant Syndrome – ORS)
Hội chứng tồn dư buồng trứng xảy ra khi mô buồng trứng còn sót lại sau phẫu thuật cắt buồng trứng tiếp tục phát triển và gây đau. Cơn đau thường mạn tính, tái diễn, đôi khi kèm theo rối loạn nội tiết hoặc hình thành khối vùng chậu, cần được chẩn đoán chính xác để có hướng điều trị phù hợp.
Cảm giác đau ở buồng trứng như thế nào?
Cảm giác đau ở buồng trứng có thể biểu hiện rất đa dạng, tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau, mức độ tổn thương và thể trạng của từng người. Trên lâm sàng, cơn đau thường xuất hiện ở vùng bụng dưới hoặc hai bên hố chậu, có thể khu trú một bên hoặc lan tỏa sang vùng thắt lưng, háng hoặc đùi trong.
Về tính chất, đau tại buồng trứng có thể là đau âm ỉ, tức nặng, cảm giác căng hoặc châm chích nhẹ. Trong một số trường hợp, cảm giác đau xuất hiện đột ngột với mức độ dữ dội, đau nhói hoặc đau quặn từng cơn, khiến bạn khó vận động và sinh hoạt bình thường. Đau do nguyên nhân sinh lý thường ngắn ngày và tự thuyên giảm, trong khi đau do bệnh lý có xu hướng kéo dài, tái phát hoặc tăng dần theo thời gian.
Ngoài cảm giác đau đơn thuần, bạn có thể gặp kèm các triệu chứng khác như rối loạn kinh nguyệt, buồn nôn, mệt mỏi, sốt nhẹ, đau khi quan hệ tình dục hoặc ra khí hư bất thường. Sự xuất hiện đồng thời của các triệu chứng này thường gợi ý nguyên nhân bệnh lý và cần được theo dõi, thăm khám kỹ lưỡng.
Cơn đau buồng trứng thường xuất hiện ở vùng bụng dưới hoặc hai bên hố chậu
Đau buồng trứng bên trái và bên phải có gì khác nhau?
Về cảm giác, đau ở buồng trứng bên trái hay bên phải thường không có sự khác biệt rõ rệt về mức độ hay tính chất. Tuy nhiên, vị trí xuất hiện cơn đau đôi khi giúp định hướng nguyên nhân gây đau và hỗ trợ bác sĩ trong quá trình chẩn đoán. Cụ thể:
1. Đau ở buồng trứng bên trái
Đau bên trái thường liên quan đến các bệnh lý phụ khoa tại buồng trứng trái như u nang buồng trứng, viêm buồng trứng hoặc lạc nội mạc tử cung. Cảm giác đau có thể âm ỉ, tái diễn theo chu kỳ kinh nguyệt hoặc tăng lên trong kỳ kinh. Trong một số trường hợp, đau bên trái cũng cần được phân biệt với các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt khi kèm theo rối loạn tiêu hóa hoặc đầy bụng, cơn đau quặn thận do sỏi thận.
2. Đau ở buồng trứng bên phải
Đau bên phải ngoài các nguyên nhân phụ khoa tương tự bên trái còn cần được lưu ý do dễ nhầm lẫn với một số tình trạng cấp cứu ngoại khoa, điển hình là viêm ruột thừa. Khi triệu chứng đau xuất hiện đột ngột, dữ dội, tăng nhanh hoặc kèm sốt, buồn nôn, bạn cần thăm khám sớm để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm.
Phương pháp chẩn đoán
Để xác định chính xác nguyên nhân gây đau tại buồng trứng, bác sĩ không chỉ dựa vào vị trí hay cảm giác đau, mà cần kết hợp nhiều yếu tố lâm sàng và cận lâm sàng. Các phương pháp chẩn đoán hiện nay gồm:
1. Khai thác triệu chứng và thăm khám lâm sàng
Bác sĩ sẽ khai thác chi tiết các thông tin liên quan đến cơn đau như tính chất, thời điểm xuất hiện, mức độ đau, chu kỳ kinh nguyệt và các triệu chứng đi kèm. Thăm khám lâm sàng và khám phụ khoa giúp đánh giá sơ bộ tình trạng vùng chậu, phát hiện dấu hiệu viêm nhiễm, khối bất thường hoặc những biểu hiện gợi ý bệnh lý phụ khoa.
2. Siêu âm tử cung và buồng trứng
Siêu âm tử cung và buồng trứng là phương pháp hình ảnh được sử dụng phổ biến nhất. Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể trực tiếp quan sát cấu trúc buồng trứng, phát hiện u nang, khối u, tình trạng viêm hoặc xuất huyết giúp định hướng nguyên nhân gây đau nhanh và chính xác hơn.
3. Xét nghiệm nước tiểu
Xét nghiệm nước tiểu thường được chỉ định nhằm loại trừ các nguyên nhân gây đau vùng bụng dưới không liên quan đến buồng trứng, đặc biệt là nhiễm trùng đường tiết niệu. Đồng thời, xét nghiệm này cũng giúp hỗ trợ chẩn đoán thai sớm trong trường hợp nghi ngờ thai ngoài tử cung.
4. Xét nghiệm máu
Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu để đánh giá các chỉ số viêm, tình trạng nhiễm trùng, rối loạn nội tiết hoặc thiếu máu liên quan đến đau buồng trứng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi diễn tiến bệnh lý.
Xét nghiệm máu giúp đánh giá các chỉ số viêm
Cách xử trí an toàn
Việc xử trí cơn đau cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe của từng người. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể hướng dẫn theo dõi và chăm sóc tại nhà, sử dụng thuốc điều trị hoặc chỉ định can thiệp y tế phù hợp nhằm kiểm soát cơn đau và phòng ngừa biến chứng.
1. Theo dõi và chăm sóc tại nhà
Trong những trường hợp đau mức độ nhẹ, có liên quan đến rụng trứng hoặc chu kỳ kinh nguyệt và không kèm theo các dấu hiệu bất thường, bạn có thể áp dụng một số biện pháp theo dõi và chăm sóc tại nhà nhằm giảm triệu chứng và đánh giá diễn tiến cơn đau:
Nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế vận động mạnh hoặc mang vác nặng khi đang có cảm giác đau.
- Sử dụng miếng đệm nhiệt hoặc chườm ấm vùng bụng dưới để giúp thư giãn cơ và giảm cảm giác đau, căng tức.
- Theo dõi tính chất cơn đau, thời điểm xuất hiện, thời gian kéo dài và mức độ đau qua từng ngày.
- Ghi nhận các triệu chứng đi kèm như rối loạn kinh nguyệt, buồn nôn, sốt, khí hư bất thường hoặc đau khi quan hệ tình dục.
- Tránh tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài nếu chưa có tư vấn từ bác sĩ, nhằm không che lấp các dấu hiệu bệnh lý.
Nếu cơn đau không thuyên giảm sau thời gian theo dõi hoặc có xu hướng nặng lên, bạn nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
2. Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
Khi tình trạng đau không cải thiện với các biện pháp chăm sóc tại nhà hoặc có liên quan đến rối loạn nội tiết, viêm nhiễm hay bệnh lý phụ khoa, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc phù hợp. Một số loại thuốc được sử dụng hiện nay gồm:
- Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAID) giúp giảm đau và giảm viêm trong các trường hợp đau mức độ nhẹ đến trung bình.
- Thuốc nội tiết tố như thuốc tránh thai dạng viên, miếng dán hoặc vòng đặt âm đạo có thể được chỉ định nhằm điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, từ đó giúp giảm đau buồng trứng và đau bụng kinh.
- Kháng sinh được sử dụng khi bác sĩ nghi ngờ hoặc xác định đau tại buồng trứng liên quan đến viêm vùng chậu (PID) hoặc nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI).
Lưu ý, bạn cần sử dụng thuốc đúng chỉ định, đúng liều lượng và đủ thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ. Bạn tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc, phối hợp nhiều loại thuốc hoặc kéo dài thời gian sử dụng khi chưa có tư vấn y tế, vì điều này có thể che lấp triệu chứng, làm chậm chẩn đoán và tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ không mong muốn.
3. Can thiệp ngoại khoa khi cần thiết
Trong một số trường hợp, tình trạng đau không đáp ứng với điều trị nội khoa hoặc liên quan đến các bệnh lý có nguy cơ biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp ngoại khoa nhằm xử lý nguyên nhân gây đau và bảo tồn chức năng sinh sản. Các phương pháp can thiệp được cân nhắc gồm:
- Phẫu thuật nội soi xâm lấn tối thiểu: Thường được ưu tiên trong điều trị u nang buồng trứng, lạc nội mạc tử cung hoặc xoắn buồng trứng ở giai đoạn sớm. Phương pháp này giúp giảm đau sau mổ, hạn chế xâm lấn và rút ngắn thời gian hồi phục.
- Phẫu thuật mở ổ bụng (mổ bụng truyền thống): Có thể được chỉ định trong những trường hợp tổn thương phức tạp, khối u lớn hoặc nghi ngờ ác tính, khi phẫu thuật nội soi không phù hợp hoặc không đảm bảo an toàn.
- Can thiệp cấp cứu: Đây là phương pháp cần thiết đối với các tình trạng như xoắn buồng trứng, vỡ nang buồng trứng hoặc thai ngoài tử cung, nhằm ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng và bảo vệ tính mạng.
Khi nào bạn cần đến khám bác sĩ?
Bạn nên đến khám bác sĩ khi gặp một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Cơn đau buồng trứng dữ dội, xuất hiện đột ngột hoặc có xu hướng tăng dần theo thời gian.
- Đau kéo dài nhiều ngày, tái phát thường xuyên hoặc không cải thiện sau khi theo dõi và chăm sóc tại nhà.
- Đau kèm theo sốt, buồn nôn, nôn, mệt mỏi nhiều hoặc cảm giác choáng, chóng mặt.
- Có rối loạn kinh nguyệt, ra máu âm đạo bất thường hoặc khí hư có mùi, màu sắc lạ.
- Đau khi quan hệ tình dục hoặc khi vận động nhẹ.
- Nghi ngờ mang thai, đặc biệt khi đau lệch một bên, cần loại trừ nguy cơ thai ngoài tử cung.
Bạn cần đến khám bác sĩ nếu triệu chứng đau kéo dài nhiều ngày
Kết luận
Đau buồng trứng là triệu chứng thường gặp ở phụ nữ, nhưng không phải lúc nào cũng đơn giản hay vô hại. Việc hiểu rõ nguyên nhân, theo dõi tính chất cơn đau, thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp phụ nữ nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường, từ đó chủ động thăm khám và xử trí kịp thời.
Nếu bạn đang gặp tình trạng đau tại buồng trứng kéo dài, tái phát hoặc có biểu hiện bất thường, hãy đến Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa để được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp bạn xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp nhất. Để đặt lịch, vui lòng liên hệ hotline 1900 886648.
